Vandaag was het zover. In de nieuwe Albert Heijn bij mij om de hoek heb ik lekker “zelf gedaan”. Na de gigantische verbouwing – alleen het “skelet” bleek nog overeind te staan – is er een spiksplinternieuwe winkel uitgekomen, die er strak uitziet en naar mijn idee zelfs groter is geworden. Ik wist van deze verbouwing, want al eerder is er een andere Appie onder handen genomen, maar die is ver weg en daar kom ik zelden.

Het zogenaamde zelfscannen op zich is niet nieuw. Het concept is gestart omstreeks 2006 in een aantal “doorbraak Albert Heijn’s” die fungeerden als testcase voor nieuwe ontwikkelingen in de toekomstige AH-filialen. Na ruim vier jaar was het dan aan mij om eens kennis te maken met één van deze nieuwe ontwikkelingen. Het zelfscannen van de boodschappen. Okee ik heb het vorig jaar al een keer gedaan, maar dat was bij een Ikea in Zweden…héél anders, vond ik.

Zonder enige uitleg (okee dat is niet helemaal waar, ik ben er al een keer eerder over aangesproken) vroeg ik aan mezelf of ik een Bonuskaart had – dat hoort zo als caissière zijnde. Ik scande deze en de sleutel tot mijn boodschappen werd vrijgegeven. Ik deel een aantal van mijn gedachtekronkels met jullie, zodat jullie een indruk krijgen van mijn eerste ervaring met de zelfscanner van Albert Heijn.

Het scannen gaat vlot. Het apparaat reageert lekker en ik voel me wel stoer met zo’n gun in mijn hand. Na het scannen van een zakje bolletjes ben ik heel even in de war. Ik zag mijn hamburgers er niet meer opstaan. Omdat ik niet voor dief uitgemaakt wilde worden, maar ook niet meteen in paniek richting een medewerker wilde rennen, besloot ik kalm te blijven en lukraak wat knopjes in te drukken. “Huh, mijn zakje bolletjes kostte nu ineen 2,97… oh wacht, daarmee stel je dus het aantal in. Best handig, als je 10 dezelfde dingetjes hebt.” Maar nu was het zaak om ze er weer af te krijgen… “Ik drukte net een plusje in geloof ik…even op het minnetje drukken.” Het apparaatje maakt een vrolijk deuntje, zodat iedereen in de winkel weet dat ik op de knopjes van de scanner druk. Het is gelukt! Ik loop maar snel verder langs de schappen en pak -en scan!- wat ik nodig heb. Ik had niet zo heel veel nodig en was ook wel benieuwd naar de betaling.

In tegenstelling tot bij de kassa’s stond er bij de zelf-scan-afreken-zuil (heeft dat een naam eigenlijk?) geen rij. Ik noem het mijn eigen privé-kassa. Heerlijk! Ik zet automatisch de scanner terug in een hokje en lees op het scherm dat ik eerst mijn bonuskaart moet scannen. “Hmm, op de zelfscanner of ergens bij het afreken-scherm?” Ik wil mijn scanner er weer uitpakken, maar deze zit vast. Met mijn Bonuskaart, een beetje knullig, in mijn hand zoek ik een scanner. Ik zie iets roods knipperen en hou automatisch mijn kaart eronder. Bliep. “Ja dat was het dus. Pfieuw, tot zover gaat het goed.” Het apparaat praat tegen mij (ik hou daarvan, want dan mag ik legaal terug praten als ik dat wil) en vertelt me dat ik nu mag pinnen of chippen, zoals er op het scherm is aangegeven. Ik pin, pak mijn spullen en ik loop weg.

Wanneer ik naar buiten wil, zie ik dat hermetisch ben afgesloten door hekjes en een balie waar een meisje achter staat met een grote glimlach. “Zo ging het er niet in Zweden aan toe.” Nadat ik beide poortjes ben af geweest, om een poging te wagen tot het verlaten van de winkel, moet ik helaas erkennen dat ik bij deze laatste stap toch nog hulp nodig heb. Ik zucht. Ik loop naar de glimlachende caissière. “Daar gaan we dan, ga er maar goed voor zitten, want je gaat lachen…oh dat doe je al…” Ik kijk het meisje aan. “Misschien een gekke vraag, maar hoe kom ik hier uit?”, vraag ik uiteindelijk zo nonchalant mogelijk. Het meisje heeft de vraag blijkbaar al eerder gehoord en loopt vrolijk met me mee. “Als je hier je bon scant gaat het poortje gewoon open!”, weet ze me enthousiast te vertellen. De bon. “De kassabon bedoelt ze?” Ik kijk achterom en zie nog een sliertje papier uit mijn privékassa hangen. Ik loop terug en bij het hek geeft het meisje mij een bon-voor-uitgang-scannen-cursus. Het hek opent. Mijn avontuur is afgelopen. “Ik heb het level gehaald. Ik ben veilig, en met al mijn boodschapjes, weer in de bewoonde wereld aangekomen.”

Ik bedank het meisje en loop vol zelfvertrouwen naar buiten en richting huis. Mijn eerste keer zelfscannen in de Albert Heijn was een mooi avontuur. Weer een ervaring rijker.

Het verschil met de Ikea in Zweden was, dat ik nu tijdens het winkelen al kon scannen, terwijl ik dat in Zweden pas allemaal bij de afrekenzuil deed. Héél anders dus.

De tijd gaat zo snel. Van het jaar 2009 ben ik maar een half jaar ‘thuis’ geweest. Ik heb ontzettend veel meegemaakt. Nieuwe mensen ontmoet, maar ook afscheid genomen van een dierbare. Een gek idee dat iemand voor wie ik stiekem in het begin een beetje bang was, door zijn directheid, maar waarmee ik in ongeveer 2 jaar tijd een enorme band heb opgebouwd, iemand die ik echt moest leren kennen, waar ik felle ‘ja-maar’ discussies mee kon voeren, die me de juiste adviezen kon geven, die ik kon vertrouwen, iemand die vertrouwen had in mij, en iemand die ik nu onwijs mis.

Het gaat over onze Wim. De eigenaar van de Biologische Slagerij in Hilversum, waar ik nu alweer zo’n 2,5 jaar werk. Waar je in een gemiddelde AH afgewezen wordt omdat je als 25 jarige te oud bent (lees: te duur), met zulke open armen werd ik verwelkomt in de slagerij. Een klein gesprekje in een klein dagverblijf ergens achteraf was mijn entree in een bijbaantje dat me mijn leven lang bij zal blijven. In de winkel bloeide ik weer op, ik werd bijdehand (iets wat Wim me niet altijd in dank afnam…), maar vooral had ik er een nieuwe familie bij. Want zo voelde het. Iedereen werd hetzelfde behandeld. Of je er nu een week, een maand, of zoals onze Mary, er een eeuw werkte, het maakte niet uit. Er was geen verschil. Respect en bewondering was er voor iedereen en door iedereen.

9 augustus. Vandaag precies een half jaar geleden. Die bewuste dag had ik geen idee. Maandagochtend. Ik was twee keer gebeld, maar mijn voicemail had ik nog niet ingesteld en daar had ik even geen geduld voor. Nietsvermoedend vertrok ik een uur later richting de winkel. Ik werd ontvangen met het bericht even te gaan zitten. Het klonk ernstig. Het bericht wat mij vervolgens ter oren kwam sloeg in als een baksteen. Een baksteen is eigenlijk een flinke understatement. Onze Wim. Niet langer meer onder ons. Ruim een half uur kon ik niets. Niet zitten, niet lopen, niet staan. Liggen heb ik niet eens geprobeerd. Ik kon het niet geloven. Niemand kon het geloven. Ik ben fantastisch opgevangen door mijn geweldige collega’s. Erg knap als je bedenkt dat zij met hetzelfde nieuws de dag door moesten brengen. We runde de winkel alsof er geen wolkje aan de lucht was. Klanten hebben vrij weinig meegekregen van het enorme verdriet wat er achter de toonbank schuilde.

Het was een zware dag. Ik kon bijna niet denken aan Marion en de kinderen. Ik dacht bij mezelf, als het voor ons al zo zwaar is, dan is het voor hen echt ondraaglijk, dat kan niet anders. Ik durfde me er geen voorstelling van te maken. Ik kón me er geen voorstelling van maken.

’s Avonds nadat de laatste stukken van de winkel als vanouds flink gepoetst waren, was het tijd om te praten. Praten over datgene wat gebeurd is. Over die persoon die nooit meer in ons leven zal zijn, tenminste niet fysiek dan. Wim’s broer pakte er een lading prosecco bij. Door Wim hoogstpersoonlijk gevonden en waar hij een enorm succes van heeft gemaakt in onze winkel. Met Wim in het achterhoofd hebben we het glas geheven. “We zijn volwassenen. Die lossen problemen met drank op!” Wim’s beroemde uitspraak. Toen begon zijn broer te vertellen. Prachtig, ontroerend, grappig, aanstekelijk, maar vooral knap.

De week die volgde was er één met voornamelijk prosecco, toasts op Wim, bier, nog meer toasts, en natuurlijk afscheid nemen. De condoleance was emotioneel, maar zo mooi en warm. Alleen met collega’s. Er werd gepraat, gedronken (veel gedronken), gehuild, maar ook gelachen. Wim’s grapjes werden uit elke hoek van de tuin opgesomd. Hijzelf lag in de woonkamer, en dikke kans dat hij alles stuk voor stuk meegekregen. Daar geloof ik heilig in.

De begrafenis was prachtig. Een afscheid die helemaal paste in de personen Wim en Marion. Alternatief. Alles met een net even andere slag dan dat je van ‘normale’ begrafenissen gewend bent. Een wandeling door het bos waarbij de kist werd vervoerd via een koets. De veel te kleine aula waar nooit iedereen in kon, maakte niet uit. Waar je ook de afscheidsdienst zou houden, te klein was het altijd. Wim stond in het midden. Waar hij hoorde. Een prachtige speech van Marion, waarin ze liet zien hoe zij het leven geleefd had met Wim. De symboliek van de kist, geschilderd door de kinderen, de knoppen, zwart en wit. Prachtig. En optimistisch blijven. De liefde van haar leven weg, maar ze gaat gewoon door. Samen met de kinderen heeft ze Wim welterusten gewenst. Iets wat hij verdiende. Meer dan verdiende zelfs.

En dan. Dan blijf je achter met enkel herinneringen. Nog nooit heb ik zoveel herinneringen opgehaald als met collega’s over Wim. Alle kleine dingen die me zoveel deden. Een vuist op de wang, de knuffels in de koelcel, de ijsjes die je moest beschermen met je leven voordat Wim ze voor de helft had af gehapt, bij de taart van de jarige 2 vingers door de slagroom voor iemand er überhaupt iets van had kunnen zien, de eeuwige discussies over het schoonmaken van de snijmachine, mijn gekletst op de zaterdagochtend ,waar hij gek van werd. Het was, en is nog altijd, een feest om te werken. Kater of fit, met een lach op mijn gezicht kwam ik binnen en ging ik weer naar huis.

Wat me vooral nog bijstaat is het laatste typische Wim-grapje dat hij tegen me maakte. Het was een van de eerste keren na Zweden dat we weer eens samenwerkte. Een van de eerste keren dat hij sowieso weer in de winkel stond. Een klant vroeg om een paashaasje, iets wat kennelijk de specialiteit van Pasen 2009 was. Wim ging dat wel even maken. Varkenshaas en Brie had hij nodig. Ik leg de brie op het hakblok. “Hier je brie…” “Je bent zelf een brie…!” klink er verassend uit zijn mond. Wel erg vertrouwd. Even stond ik met een brok in m’n keel. “Goh Wim, dat heb ik gemist…”, doelend op het half jaar dat ik in Zweden ben geweest. “Ja…”, zei hij, “ik ook…”. Hij kijkt naar het hakblok. Ik kijk naar Wim. Plotseling realiseer ik me dat ik niets sta te doen. Iets waar Wim altijd een beetje jeuk van kreeg. Ik draai me om naar de klant. Haal diep adem en vraag: “Kan ik ondertussen nog iets anders voor u pakken?”

Wim, je ben en blijft een fijne vent!

Foto: Noud!

Beste Mevrouw/meneer van de OV-chipkaart,

Verheugd was ik, toen ik een aantal maanden geleden mijn OV-chipkaart thuisgestuurd kreeg. Ik was na al die jaren wel benieuwd welke schitterende pasfoto ik ook alweer had ingeleverd. Vol ongeloof staarde ik naar het onzeker lachende meisje wat drie jaar geleden speciaal voor de OV-kaarten op de foto is gegaan. “Wat worden ze toch snel groot!”, hoorde ik mijn oma al zeggen.

Een paar maanden geleden was het dan zover. Ik zou de kaart voor het eerst echt gaan gebruiken! Lichtelijk nerveus, maar tegelijkertijd ook wel iets opgewonden haalde ik de kaart tevoorschijn en hield deze met een trillende hand voor de lezer. De poort die mij toegang gaf tot het prachtige Rotterdam ging open! Het werkte! Tevreden en vol zelfvertrouwen liep ik door. Mét de OV-chipkaart nog in mijn hand, voor het geval ik weer uit moest checken.

Vandaag, zo’n drie maanden later, maakte ik opnieuw gebruik van de OV-chipkaart. In Amsterdam dit keer, waar inmiddels het gebruik ook in volle gang is. Ik check in, en bij het Amstelstation ga ik nog even pinnen en loop richting de poortjes, om weer uit te checken. Wanneer ik mijn kaart als een inmiddels geoefend “uitchecker” soepel langs de lezer wil halen word ik teruggefloten. Of eigenlijk gepiept, want de poortjes fluiten niet, die piepen. Mijn kaart deed het niet! Paniek! Voor de zekerheid zoek ik alvast naar bewijzen dat ik bij Duivendrecht toch echt in had gecheckt. Terwijl ik rond kijk naar een bekende die vast voor mij kan getuigen dat ik echt heb ingecheckt, hoor ik rechts van mij een stem iets mompelen. Ik kijk op en daarbij recht in de ogen van een meisje. Een jaar of 20, maximaal. Zij herhaalde dat dit de poortjes voor de treinen zijn… Ik kijk om me heen, om er zeker van te zijn dat ik niet belazerd word. “Trein?”, vraag ik vol ongeloof. “Maar waar zijn dan de poortjes voor de…” Terwijl ik rondkijk zie ik het woord al dat mijn zin afmaakt: Metro. “Ah…ik dacht dat het niet uitmaakte, OV-chipkaart he…”, zeg ik terwijl ik richting de andere poortjes loop. De dame schud iets te hard van nee en de glimlach is mij te groot en te vals. Ik voelde me redelijk dom.

Nou vraag ik mij dus het volgende af waarom. Waarom moet het zo moeilijk? De OV-chipkaart was er toch, zodat er niet meer met verschillende kaartjes gewerkt hoefde te worden? Eén kaart voor al het OV? Waarom moeten we dan nog steeds overal apart in- en uitchecken? Schiet mij maar lek, maar voor mij vallen alle voordelen van deze kaart compleet in het niets.

Stel, ik heb een aantal krappe aansluitingen, dan wordt mijn poging alles op tijd te halen, en vertraging te voorkomen, belemmerd, doordat ik voor elk apart voertuig apart in en  vervolgens ook weer uit moet checken!

Graag vraag ik u om deze brief mee te nemen in de volgende vergadering over de OV-chipkaart. Verbind alle kaartlezers met elkaar, zodat een reiziger slechts éénmaal in en uit hoeft te checken. Zo maken we het reizen voor iedereen plezieriger én gemakkelijker.

Met vriendelijke groeten,
Wendy Segaar